No przecie\u017c m\u00f3wi. <\/p>\n\n\n\n
\u201eJak to leczy\u0107?\u201d <\/p>\n\n\n\n
L E C Z Y \u0106?!<\/p>\n\n\n\n
Ludzie naprawd\u0119 maj\u0105 totalnie r\u00f3\u017cne bajki. Niech b\u0119dzie. <\/p>\n\n\n\n
W tych tematach, kt\u00f3re odkrywam, nie stosuj\u0119 p\u00f3\u0142\u015brodk\u00f3w. Zatem zapewne dla r\u00f3\u017cnych odbiorc\u00f3w mog\u0119 by\u0107 r\u00f3\u017cnie dziwna, nieogarni\u0119ta, odwa\u017cna, zaanga\u017cowana lub nieodpowiedzialna. Ka\u017cdy widzi to inaczej. <\/p>\n\n\n\n
Ten komentarz, to pytanie nie mia\u0142o by\u0107 z\u0142o\u015bliwe. Dociera do mnie coraz bardziej, \u017ce ogl\u0105daj\u0105c i s\u0142uchaj\u0105c tych samych film\u00f3w, historii, s\u0142yszymy co innego. W zale\u017cno\u015bci od nastroju, od s\u0142uchu, kt\u00f3ry jest nastawiony na konkretne tre\u015bci, a nawet g\u0142oski, to, co de facto zostaje w g\u0142owie zapami\u0119tane r\u00f3\u017cni si\u0119. <\/p>\n\n\n\n
Akceptacja tego, \u017ce ka\u017cdy s\u0142yszy i widzi co innego, prowadzi do tego, \u017ce nie przeszkadzaj\u0105 nam r\u00f3\u017cnice, nie irytuje nas to, \u017ce kto\u015b robi co\u015b szybciej, a kto\u015b inny wolniej. Dlaczego to wa\u017cne? Ano dlatego, \u017ce w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w nie mamy na to wp\u0142ywu. <\/p>\n\n\n\n
Mo\u017ce si\u0119 nam wydawa\u0107, \u017ce prac\u0105, zaj\u0119ciami dodatkowymi, modnym dzi\u015b przerabianiem historii czy zmuszaniem, przyspieszymy dane zdarzenie. To iluzja. <\/p>\n\n\n\n
Wiem, \u017ce brzmi to enigmatycznie. Nawet m\u00f3j ukochany jedyny ch\u0142opak, kt\u00f3rego postanowi\u0142am jednak nazywa\u0107 partnerem, nie kuma o co mi chodzi, kiedy to m\u00f3wi\u0119 \ud83d\ude09 A w sumie ws\u0142uchuje si\u0119 uwa\u017cnie w to, co opowiadam i t\u0142umacz\u0119. Dzielny ch\u0142op. Zaiste! \ud83d\ude09 Ale nie to jest tu tematem, wi\u0119c do tej nieuchronno\u015bci zdarze\u0144 w czasie jeszcze kiedy\u015b powr\u00f3c\u0119. <\/p>\n\n\n\n
I czuj\u0119 do dzi\u015b. A nawet jeszcze mocniej i wyra\u017aniej. Dzi\u015b widz\u0119 efekty i wyci\u0105gam wnioski z decyzji, z kt\u00f3rych kluczowo\u015bci kiedy\u015b nie zdawa\u0142am sobie sprawy. Zac rozwija si\u0119. Uczy si\u0119 nowych rzeczy, a raczej nabywa nowe umiej\u0119tno\u015bci. Pewnie by\u0142 taki moment, kiedy za wszelk\u0105 cen\u0119 pr\u00f3bowa\u0142am go czego\u015b nauczy\u0107 i sz\u0142o to \u201ejak po gruzie\u201d. Chyba by\u0142o tak z liczeniem, bo cho\u0107 umia\u0142, to co chwil\u0119 zapomina\u0142. Wcze\u015bniej by\u0142o tak z trzymaniem \u0142y\u017cki. Chyba. Nie jestem pewna. Zapewne nigdy d\u0142ugo na co\u015b nie nalega\u0142am, je\u015bli to nie wychodzi\u0142o. <\/p>\n\n\n\n
Raz pr\u00f3bowa\u0142am go odpieluchowa\u0107 pod namiotem w Jastarni. Mia\u0142 prawie 3 latka. Stres, zasikane \u015bpiwory i karimaty, katar, gluty, inhalacje. Odpu\u015bci\u0142am. Dziecko wyzdrowia\u0142o. Pieluchy znikn\u0119\u0142y du\u017co p\u00f3\u017aniej. Nawet nie wiem dok\u0142adnie kiedy. Wtedy nie mia\u0142am ju\u017c ci\u015bnienia. Bo to nie mia\u0142o znaczenia. <\/p>\n\n\n\n
Widzia\u0142am kuzyna Zachariasza w Finlandii, kt\u00f3ry ju\u017c jako niemowle sika\u0142 do nocnika, gdy Zac w najlepsze u\u017cywa\u0142 pampers\u00f3w. Widzia\u0142am r\u00f3wnolatki Zaczka, kt\u00f3re recytowa\u0142y wiersze, gdy on zamiast \u201emama\u201d, m\u00f3wi\u0142 \u201ewaba\u201d z hiszpa\u0144skim \u201ewb\u201d na pocz\u0105tku (jest potencja\u0142 do nauki hiszpa\u0144skiego, oj tak!). Patrzy\u0142am na syna kole\u017canki, kt\u00f3ry z apetytem poch\u0142ania\u0142 warzywne leczo z papryk\u0105, podczas, gdy Zac reflektowa\u0142 jedynie na ros\u00f3\u0142 i schabowego. By\u0142o tego tyle, \u017ce gdybym mia\u0142a za tym wszystkim goni\u0107, nie tylko bym si\u0119 zasapa\u0142a, ale tak\u017ce by\u0142abym zwyczajnie nieszcz\u0119\u015bliwa. I Zachariasz zapewne tak\u017ce. <\/p>\n\n\n\n
Po to, \u017ceby p\u00f3\u017aniej nie trzeba by\u0142o si\u0119 szuka\u0107, nadrabia\u0107 szcz\u0119\u015bcia i leczy\u0107 z kompleks\u00f3w. W du\u017cej mierze tacy w\u0142a\u015bnie s\u0105 dzisiejsi rodzice. W du\u017cej mierze takie nie chc\u0105 by\u0107 wsp\u00f3\u0142czesne dzieci. I warto im na to pozwoli\u0107. W skr\u00f3cie – skoro nie ogarniamy w\u0142asnego bytu, mi\u0142o\u015bci do samych siebie, nie psujmy tego dzieciakom, kt\u00f3re w tych dziedzinach s\u0105 genialne, nieomylne, a do tego pozwalaj\u0105 ze swojej mocy czerpa\u0107 i inspiruj\u0105.
Co chc\u0119 przez to powiedzie\u0107?<\/p>\n\n\n\n
Zachariasz sko\u0144czy\u0142 w\u0142a\u015bnie 7 lat. Rozpocz\u0105\u0142 pierwsz\u0105 klas\u0119 w trybie edukacji domowej, o czym opowiadam, informuj\u0119, co wyja\u015bniam i na temat czego zbieram r\u00f3\u017cnorakie komentarze. Zacz\u0105\u0142 m\u00f3wi\u0107 1,5 roku temu. Jako\u015b tak. Nawet nie wiem dok\u0142adnie. <\/p>\n\n\n\n
Zawsze si\u0119 komunikowa\u0142. Zawsze wydawa\u0142 d\u017awi\u0119ki. Zawsze by\u0142 bystry i nie ba\u0142 si\u0119 wyra\u017ca\u0107 siebie. A \u017ce nie robi\u0142 tego s\u0142owami? C\u00f3\u017c… Ka\u017cdy ma inaczej, nieprawda\u017c? <\/p>\n\n\n\n
Zac m\u00f3wi jeszcze raczej niewyra\u017anie. Sepleni. Czasem wymawia trudne s\u0142owa nad wyraz pi\u0119knie. Ka\u017cdego dnia uczy si\u0119 nowych s\u0142\u00f3w, pyta o znaczenie tego, co s\u0142yszy, nie obra\u017ca si\u0119, gdy go poprawiam. To wa\u017cne. Oczywi\u015bcie nie nale\u017cy utrwala\u0107 niepoprawnych form, ale jednocze\u015bnie zdecydowanie nie warto nalega\u0107 na powtarzanie tych poprawnych. Je\u015bli dziecko s\u0142yszy, wystarczy poprawne zdanie powiedzie\u0107, zaraz po tym jak dziecko powiedzia\u0142o co\u015b \u201e\u017ale\u201d. <\/p>\n\n\n\n
Co to by\u0107? – pyta Zachariasz. <\/p>\n\n\n\n
Pytasz, co to jest? – m\u00f3wi\u0119 ja. <\/p>\n\n\n\n
Tak. – odpowiada Zac – co to jest? <\/p>\n\n\n\n
Czasem powt\u00f3rzy, a czasem nie. Wyczuwam kiedy mog\u0119 go poprosi\u0107 o powt\u00f3rk\u0119 s\u0142owa, sekwencji. To kwestia zaanga\u017cowania w dan\u0105 chwil\u0119<\/strong>. Cz\u0119sto dzieci s\u0105 tak zaj\u0119te czym\u015b, co robi\u0105, \u017ce ich \u0142ebek nie ma ochoty ogarnia\u0107 w tym samym momencie powtarzania czego\u015b, co w ich przekonaniu zosta\u0142o ju\u017c powiedziane i do tego zrozumiane. Fajnie jest to poj\u0105\u0107 i nie wymaga\u0107 od kilkulatka skupienia si\u0119 jednocze\u015bnie np. na dzi\u0119kowaniu babci za prezent i rozpakowywaniu go. Tym bardziej kiedy s\u0105 to wymarzone klocki, a ekscytacja i faktyczna wdzi\u0119czno\u015b\u0107 si\u0119gaj\u0105 zenitu. Nic nam nie da zmuszanie dziecka do nudnego, automatycznego powtarzania g\u0142osek i zda\u0144, gdy ono nie b\u0119dzie mia\u0142o z tego frajdy. Nie ma co tworzy\u0107 dramy, tudzie\u017c traumy. Na wszystko naprawd\u0119 przychodzi czas. Na szpinak tak\u017ce. A je\u015bli nie przychodzi? Widocznie tak ma by\u0107. <\/p>\n\n\n\n Zachariasz ucz\u0119szcza\u0142 na zaj\u0119cia logopedyczne. Zapewne nadal b\u0119dzie to robi\u0142 jak wpadniemy w nowy rytm – troch\u0119 w Opolu, troch\u0119 pod Warszaw\u0105, troch\u0119 w Olsztynie. Wiemy ju\u017c, \u017ce uczy si\u0119 szybko, wi\u0119c to, co potrafi jest kwesti\u0105 ekspozycji go na to. <\/p>\n\n\n\n Z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 tak. Z jednej strony na pewno ma skutki w Zaczka umiej\u0119tno\u015bciach typowo zwi\u0105zanych z m\u00f3wieniem. Z drugiej, dzi\u0119ki je\u017cd\u017ceniu do poradni, spotkaniach z zaanga\u017cowanymi fachowcami, oboje nauczyli\u015bmy si\u0119 interakcji, rozm\u00f3w na ten temat i nigdy nie poczuli\u015bmy, \u017ce to jaki\u015b demon jest, to niem\u00f3wienie. <\/p>\n\n\n\n Zac naprawd\u0119 ma\u0142o m\u00f3wi\u0142. W tym powszechnym poj\u0119ciu mowy. Naprawd\u0119 bywa\u0142 nierozumiany. Nadrabia\u0142 swoim luzem, mi\u0142o\u015bci\u0105 do \u015bwiata i ludzi. Wywo\u0142ywa\u0142 zdziwienie. Gdy kilkuletnie, ale wyro\u015bni\u0119te, a wi\u0119c wygl\u0105daj\u0105ce na starsze, dziecko, co\u015b be\u0142kocze ci\u0105gn\u0105\u0107 za rami\u0119 doros\u0142ego, tudzie\u017c wskazuje na co\u015b, lub ewidentnie zadaje niezrozumia\u0142e pytanie z wyra\u017anym wyczekiwaniem na odpowied\u017a w oczach, doros\u0142ych cz\u0119sto \u015bcina l\u0119k. Albo lenistwo. Albo jedno i drugie. I jeszcze nieuwa\u017cno\u015b\u0107. <\/p>\n\n\n\n Po\u015bwi\u0119ci\u0142am i po\u015bwi\u0119cam mojemu dziecku du\u017co czasu. Chcia\u0142abym jeszcze wi\u0119cej. W takim znaczeniu, \u017ce pracuj\u0119 nad tym, \u017ceby by\u0107 tylko z nim, a nie z w\u0142\u0105czonym telefonem obok, bo wzrok co jaki\u015b czas i tak do niego (tego telefonu) leci. Wychodzi mi dobrze, cho\u0107 przecie\u017c social media i produkowanie contentu czyli robienie zdj\u0119\u0107 niemal non stop to m\u00f3j chleb. <\/p>\n\n\n\n Ustalam granice. Sama. Zac rozumie jak to dzia\u0142a. Tak czy inaczej raczej jestem wsr\u00f3d tych rodzicieli, kt\u00f3rzy s\u0105 z dzieckiem du\u017co, spaceruj\u0105c, je\u017cd\u017c\u0105c, podr\u00f3\u017cuj\u0105c, czytaj\u0105c, rozwi\u0105zuj\u0105c, rozmawiaj\u0105c. Jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce Zac w\u0142a\u015bciwie nagle zacz\u0105\u0142 si\u0119 komunikowa\u0107 konkretnymi s\u0142owami i je odmienia\u0107? \n<\/p>\n\n\n\n W\u0142a\u015bciwie ta lista zada\u0144 si\u0119 nie ko\u0144czy, bo rozwijaj\u0105c si\u0119 zaczynamy rozumie\u0107 wi\u0119cej ka\u017cdego dnia. Jednocze\u015bnie Zac jest coraz starszy i staje si\u0119 bardzo samodzielny. O wielu rzeczach decyzuje sam, wybiera, ponosi konsekwencje. To daje mu poczucie, \u017ce mo\u017ce by\u0107 taki jak chce. I to jest OK. <\/p>\n\n\n\n Nie \u201elecz\u0119\u201d mojego syna w konte\u015bcie jego mowy. Pomagam mu si\u0119 rozwija\u0107 tak jak czuje, \u017ce chce to robi\u0107. Idzie nam wy\u015bmienicie. Jest szcz\u0119\u015bliwy. Bywa te\u017c wymagaj\u0105cy. M\u00f3wi coraz wi\u0119cej i coraz lepiej. Ch\u0119tnie wykonuje zar\u00f3wno tradycyjne \u0107wiczenia, jak i wchodzi plenerowe rozmowy maj\u0105ce de facto na celu trenowanie s\u0142\u00f3wek. Czego chcie\u0107 wi\u0119cej? <\/p>\n\n\n\n Kiedy pozwolisz dziecku by\u0107 sob\u0105 (im wcze\u015bniej tym lepiej), pewnego dnia zorientujesz si\u0119, \u017ce zostajesz za nim w tyle w swoich l\u0119kach, uprzedzeniach, i wci\u0105\u017c niewystarczaj\u0105cej, bo niebezwarunkowej (czyli warunkowej) mi\u0142o\u015bci do samego siebie. A jego mowa? Jest bardzo … wymowna. <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n ———–<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\nTo jak z jedzeniem szpinaku w dzieci\u0144stwie. Ka\u017cdy, kto by\u0142 do tego zmuszany, w doros\u0142ym \u017cyciu unika potraw ze szpinakiem, cho\u0107 w sumie s\u0105 pyszne. Ci, kt\u00f3rym nikt zielska za m\u0142odu nie wciska\u0142, dzi\u015b z ch\u0119ci\u0105, ku zdrowotno\u015bci wci\u0105gaj\u0105 szpinakowe pesto, nale\u015bniki nadziewane i sa\u0142atki na \u015bwie\u017cych li\u015bciach. <\/h2>\n\n\n\n
Czy terapia logopedyczna nam pomog\u0142a? <\/h2>\n\n\n\n
Chc\u0119 go nauczy\u0107 jeszcze wi\u0119cej. Jestem na dobrej drodze, bo mam dziecko, kt\u00f3re pyta o wszystko. O s\u0142owa, zdarzenia, odmian\u0119 wyraz\u00f3w, j\u0119zyki obce, miejsca, historie z przesz\u0142o\u015bci, wsp\u00f3\u0142czesne zwyczaje. <\/p>\n\n\n\nW tej chwili m\u00f3wi tyle i zadaje tyle pyta\u0144, \u017ce czasem go prosz\u0119, \u017ceby przesta\u0142. <\/h2>\n\n\n\n
Jeszcze kilka spraw mam do za\u0142atwienia. <\/h2>\n\n\n\n
Gdy s\u0142ucham mojego syna, serce mi ro\u015bnie. Gdy czuj\u0119 jego mi\u0142o\u015b\u0107 i pewno\u015b\u0107 siebie, jestem szcz\u0119\u015bliwa. Gdy go przytulam, nie trzeba mi niczego wi\u0119cej.<\/p>\n\n\n\n